Lễ hội Cầu Ngư Thanh Hóa: Nét đẹp tâm linh và Di sản Văn hóa Biển

Với hơn 100km bờ biển từ Nga Sơn đến Nghi Sơn, Thanh Hóa không chỉ là một dải đất giàu tiềm năng kinh tế biển mà còn là nơi lưu giữ những nét đẹp văn hóa tâm linh độc đáo của cư dân vùng biển. Nổi bật nhất trong số đó chính là Lễ hội Cầu Ngư, một truyền thống bao đời thể hiện lòng thành kính với biển cả và cầu mong cuộc sống ấm no, bình an.

Lễ hội Cầu Ngư, hay còn gọi là Lễ Cầu Mát, đã trở thành biểu tượng tinh thần, định hình nên tính cách con người và phương thức sinh hoạt của người dân xứ Thanh. Tầm quan trọng của lễ hội này không hề kém cạnh so với các lễ hội lớn khác trên thế giới, chẳng hạn như [lễ hội té nước thái lan](https://dulichre.net/le-hoi-te-nuoc-thai-lan/) về mặt ý nghĩa cộng đồng và niềm tin vào sự đổi mới, tươi tốt. Việc tìm hiểu về lễ hội Cầu Ngư là cách để khám phá chiều sâu văn hóa của một vùng đất.

I. Lễ hội Cầu Ngư Ngư Lộc: Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề biển, người dân làng Diêm Phố (nay là xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc) mang trong mình một tín ngưỡng sâu sắc: tôn thờ cá voi, hay còn gọi là Ngư Ông, như “chúa tể” của biển cả. Họ tin rằng Ngư Ông luôn che chở, giúp đỡ ngư dân trong mỗi chuyến ra khơi. Vì thế, việc lập đền thờ Ngư Ông và tổ chức Lễ hội Cầu Ngư hàng năm là cách để bà con Ngư Lộc bày tỏ lòng thành kính, cầu mong mưa thuận gió hòa và trời yên biển lặng.

Tín ngưỡng thờ Cá Ông và Lễ hội Cầu Ngư là truyền thống lâu đời của ngư dân Thanh Hóa

Lễ hội Cầu Ngư tại Ngư Lộc diễn ra từ ngày 21 đến 24 tháng 2 Âm lịch. Để chuẩn bị cho sự kiện thiêng liêng này, người dân đã dành hơn một tháng, với công tác quan trọng nhất là làm Long Châu (hay thuyền rồng). Chiếc Long Châu được mô phỏng uy nghi từ các vật liệu như nứa, tre, xốp, giấy màu, là biểu tượng cho sức mạnh của biển cả.

Long Châu không chỉ là một chiếc thuyền mô hình, mà còn là nơi ngư dân Ngư Lộc gửi gắm lễ vật và ước nguyện về một cuộc sống ấm no, những chuyến ra khơi “thuận buồm xuôi gió”. Tinh thần chuẩn bị chu đáo và sự tham gia của cả cộng đồng này gợi nhớ đến sự tỉ mỉ trong việc đón chào các dịp lễ lớn ở châu Á, chẳng hạn như những nghi thức chuẩn bị cho [tết trung quốc](https://dulichre.net/tet-trung-quoc/).

Chiếc Long Châu (thuyền rồng) được chuẩn bị tỉ mỉ, gửi gắm ước nguyện của người dân

Trong phần lễ, 81 dòng họ cùng các chủ tàu thuyền trong xã tề tựu trang nghiêm, thành kính trước thuyền Long Châu để cầu khấn. Phần hội lại tưng bừng với các hoạt động đậm đà bản sắc vùng biển như câu mực, hát đối, thi cờ tướng, thi văn nghệ, thể hiện tinh thần đoàn kết, lạc quan của cộng đồng ngư dân.

Lễ hội là dịp để 81 dòng họ và chủ tàu Ngư Lộc cầu mong bình an, may mắn

Năm 2017, Lễ hội Cầu Ngư Ngư Lộc vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc của lễ hội.

II. Lễ hội Cầu Ngư – Bơi Chải Sầm Sơn: Truyền thống gắn liền Lịch sử

Nếu Cầu Ngư ở Ngư Lộc mở đầu cho năm mưu sinh, thì Lễ hội Cầu Ngư – Bơi Chải tại Sầm Sơn lại được tổ chức vào những ngày đầu hè, trước những chuyến ra khơi lớn.

Lễ hội này gắn liền với lịch sử hào hùng cách đây hơn 700 năm (thế kỷ XIII). Theo sử sách, dưới sự lãnh đạo của Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải, Kim Cương Tướng quân đã chỉ huy nhân dân Cửa Hới chiến đấu anh dũng chống quân Nguyên – Mông xâm lược lần thứ 2. Sau chiến thắng, Kim Cương Tướng quân được nhân dân thờ phụng tại đây, và Lễ hội Cầu Ngư – Bơi Chải được tổ chức thường niên. Khách du lịch trong nước và quốc tế, khi chiêm ngưỡng cảnh đẹp ở Sầm Sơn, có thể liên tưởng đến những điểm đến nổi tiếng về cảnh quan hùng vĩ và lịch sử như [cửu trại câu](https://dulichre.net/cuu-trai-cau/).

Mục đích của lễ hội không chỉ là cầu xin thần linh ban cho mưa thuận gió hòa, tôm cá đầy khoang, mà còn mang ý nghĩa động viên tinh thần ngư dân vươn khơi bám biển, lao động sản xuất, đồng thời bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Lễ hội Cầu Ngư – Bơi Chải Sầm Sơn là sự kết hợp giữa nghi lễ tâm linh và hoạt động thể thao

III. Giá trị Cộng đồng và Ý nghĩa Văn hóa Cốt lõi

Với ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Lễ hội Cầu Ngư có vai trò then chốt trong việc cố kết cộng đồng, là cầu nối giữa các thế hệ, giúp lưu giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp.

Đây là dịp để người dân tăng cường đoàn kết, gắn bó, động viên nhau vượt qua khó khăn, quyết tâm vươn khơi, giữ vững ngư trường. Sự quan trọng của việc bảo tồn văn hóa truyền thống và lịch sử không chỉ dừng lại ở các nghi lễ mà còn được thể hiện qua việc nghiên cứu, ghi chép lại, tương tự như việc tìm hiểu về các công trình lịch sử vĩ đại khác, ví dụ như quá trình [vẽ kim tự tháp ai cập](https://dulichre.net/ve-kim-tu-thap-ai-cap/).

Lễ hội Cầu Ngư có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, cố kết cộng đồng và giữ gìn bản sắc văn hóa

Lễ hội Cầu Ngư không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là một sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo, góp phần xây dựng hình ảnh đô thị du lịch biển Sầm Sơn ngày càng hiện đại, văn minh nhưng vẫn giữ được nét truyền thống đặc trưng của xứ Thanh.

Kết luận

Lễ hội Cầu Ngư là một viên ngọc quý trong kho tàng văn hóa phi vật thể của Việt Nam, đặc biệt là vùng biển Thanh Hóa. Nó đại diện cho mối giao hòa thiêng liêng giữa con người và biển cả, là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, lòng biết ơn và khát vọng về cuộc sống ấm no của ngư dân. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của Lễ hội Cầu Ngư chính là bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch cho du khách. Khi ghé thăm Thanh Hóa, đừng bỏ qua cơ hội tìm hiểu về lễ hội này, và nếu bạn là người yêu thiên nhiên, có thể cân nhắc các hành trình khám phá sinh thái khác như [tour nam cát tiên](https://dulichre.net/tour-nam-cat-tien/).

Nguồn: Chuyên mục Văn hóa văn nghệ/TTV