Di tích Chiến khu rừng Sác: Biểu tượng anh hùng và kỳ tích giữa lòng Cần Giờ

Đến thăm Di tích lịch sử Chiến khu rừng Sác là một trải nghiệm sâu sắc, giúp mỗi chúng ta cảm nhận rõ hơn về những năm tháng chiến đấu gian khổ nhưng đầy anh dũng của bộ đội đặc công trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nằm giữa vùng rừng ngập mặn Cần Giờ, nơi đây không chỉ là một căn cứ địa cách mạng quan trọng mà còn là biểu tượng của tinh thần kiên cường, ý chí bất khuất của dân tộc Việt Nam. Qua những câu chuyện kể, hình ảnh và hiện vật, chúng ta như được sống lại những khoảnh khắc lịch sử hào hùng, thấu hiểu sâu sắc hơn về sự hy sinh cao cả của các chiến sĩ năm xưa.

I. Chiến khu rừng Sác: Căn cứ địa cách mạng kiên cường

Ngày 15 tháng 4 năm 1966, Bộ Chỉ huy Miền đã chính thức thành lập tại Đặc khu quân sự rừng Sác một đơn vị đặc biệt với mật danh T10, hay còn gọi là Trung đoàn 10 Đặc công rừng Sác. Nhiệm vụ của T10 là thọc sâu, áp sát, bám trụ bằng mọi giá để chiếm giữ khu rừng Sác, từ đó liên tục tiến công vào các kho tàng, bến cảng, cơ quan đầu não và sào huyệt của quân Mỹ. Chính nhờ sự hoạt động độc lập và hiệu quả của Trung đoàn 10, bộ đội đặc công rừng Sác đã làm nên vô số những trận đánh lịch sử, gieo rắc nỗi khiếp sợ cho kẻ thù.

Những năm tháng chống Mỹ cứu nước, Trung đoàn 10 Đặc công rừng Sác đã hoạt động trong điều kiện vô cùng khó khăn. Để duy trì sinh hoạt và chiến đấu, Ban chỉ huy và Ban hậu cần Trung đoàn chủ yếu dựa vào sự che chở, đùm bọc của nhân dân vùng ven đô. Những nhu yếu phẩm thiết yếu như gạo, đường, thuốc men… đều được các gia đình cơ sở bí mật chuyển vào căn cứ một cách đầy hiểm nguy.

Có những thời điểm địch phong tỏa gắt gao, đơn vị phải tổ chức thu mua gạo từ xa, rồi khéo léo ngụy trang, vận chuyển hàng chục tấn gạo về căn cứ. Đặc biệt, trong giai đoạn khó khăn nhất từ năm 1969 đến 1971, cán bộ, chiến sĩ phải ăn cháo, rau thay cơm do các tuyến tiếp tế bị địch phong tỏa hoàn toàn. Thế nhưng, với ý chí sắt đá “một tấc không đi, một ly không rời trận địa”, các chiến sĩ vẫn kiên cường bám trụ rừng Sác, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Hướng dẫn viên Đặng Văn Hiệp tại Khu di tích cho biết, nơi đây có 915 liệt sĩ đã hy sinh và đến nay vẫn còn 542 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt. Thân xác các anh đã hòa vào đất mẹ, góp phần làm nên hòa bình, thống nhất cho Tổ quốc.

Tượng đài uy nghi tưởng niệm những chiến sĩ Đặc công rừng Sác

Thắp nén tâm hương trước Tượng đài Đặc công rừng Sác, nhiều du khách không khỏi nghẹn ngào khi nghe những câu chuyện về cuộc sống, chiến đấu đầy gian khổ, hiểm nguy của các chiến sĩ. Tinh thần quả cảm của các anh mãi mãi là bản hùng ca sáng chói, là tấm gương để các thế hệ sau này noi theo. Em Nguyễn Minh An, sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, chia sẻ: “Thế hệ chúng tôi được sinh ra trong hòa bình, chỉ biết đến chiến tranh qua sách báo. Những chuyến đi thăm các di tích lịch sử như thế này giúp chúng tôi hiểu hơn về những năm tháng chiến đấu kiên cường của thế hệ cha ông, từ đó tiếp bước truyền thống, xây dựng đất nước ngày càng phát triển.”

II. Cuộc sống và chiến đấu đầy gian khổ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những chiến tích anh hùng, sự chiến đấu và hy sinh của bộ đội đặc công rừng Sác năm xưa vẫn được tái hiện sinh động tại khu di tích, giúp người xem hình dung rõ hơn về cuộc sống và trận mạc của các chiến sĩ.

1. Sáng kiến độc đáo: Biến nước mặn thành nước ngọt

Rừng Sác là rừng ngập mặn, quanh năm không có nước ngọt, đặc biệt là vào mùa khô. Cán bộ, chiến sĩ phải chèo ghe ban đêm, luồn lách tránh biệt kích và máy bay để vào các ấp chiến lược chở từng can nước giếng. Khi địch nắm được quy luật và phục kích án ngữ các giếng, bờ ao, nhiều chiến sĩ đã phải đổ máu để có được thùng nước ngọt.

Vào thời kỳ căng thẳng nhất, khi không còn cách nào bám đất liền, đơn vị đã phát huy một sáng kiến độc đáo: lấy xoong, nồi nấu nước mặn thành từng giọt nước ngọt. Với cách làm này (nước đun sôi bốc hơi, gặp lạnh ngưng tụ thành nước ngọt), mỗi ngày hai chiến sĩ chưng cất từ 8 đến 10 tiếng, đủ nước ngọt cho một trung đội sinh hoạt. Sáng kiến này tuy đơn giản nhưng đã giải quyết được vấn đề nước sinh hoạt cấp bách, đồng thời phải đảm bảo yếu tố bí mật tuyệt đối, không để khói bốc lên, tránh bị địch phát hiện và tấn công bằng pháo.

Bên cạnh đó, những bồn nước được tái hiện trong khu di tích cũng khiến người xem vô cùng cảm phục. Những bồn này được ghép bằng thân cây chà là, bên trong lót tấm nylon, rồi buộc nhánh lá cây bó từ thân cây xuống làm máng hứng nước. Chúng được sử dụng trong 6 tháng mùa mưa, đặt rải rác trong toàn bộ căn cứ để cung cấp nước sinh hoạt cho đơn vị, đồng thời là nguồn dự trữ quan trọng khi giặc càn hoặc phong tỏa.

2. Tình đồng chí, nghĩa đồng đội: Y tế chiến trường và sự hy sinh thầm lặng

Chiến trường rừng Sác khắc nghiệt đòi hỏi con người phải sống trong điều kiện thiếu thốn mọi bề. Trong chiến đấu, thương vong là điều khó tránh khỏi. Để cứu sống các chiến sĩ bị thương trong hoàn cảnh ấy, các y, bác sĩ phải khắc phục khó khăn gấp bội phần. Tuy nhiên, tình thương yêu đồng đội sâu sắc đã giúp các chiến sĩ quân y vượt qua gian khổ, chủ động, sáng tạo tìm mọi cách để hoàn thành nhiệm vụ. Không còn xuồng, ghe để chuyển thương binh, chiến sĩ quân y đã sáng tạo ra những chiếc xuồng bằng nylon với túi phao nổi xung quanh, tận dụng thủy triều để đưa thương binh về hậu cứ.

Khu Nhà quân y mô phỏng công tác cứu chữa thương binh tại rừng Sác

Hình ảnh mô phỏng khu Nhà quân y tái hiện cảnh y sĩ Nguyễn Thị Kim Mến dùng dao lam (khi không còn dao mổ) để mổ lấy đạn cho chiến sĩ Chu Văn Khí khiến người xem xúc động vô cùng. Sau đó, chị Tư Mến đã hy sinh ngay tại căn cứ quân y rừng Sác khi bị đạn giặc trút xuống. Trong 10 năm vừa cứu chữa thương binh, vừa chiến đấu tự bảo vệ, có 4 bác sĩ và 2 y sĩ đã anh dũng hy sinh ngay tại trận địa. Các y, bác sĩ đã góp công lớn vào việc duy trì sức chiến đấu bền bỉ, dẻo dai của Trung đoàn 10 Đặc công rừng Sác, cứu chữa gần 500 thương binh.

3. Chiến đấu với thiên nhiên khắc nghiệt: Mối nguy từ cá sấu

Chiến khu rừng Sác có vị trí chiến lược, địa hình rừng rậm bạt ngàn, sông rạch chằng chịt, tạo lợi thế cho bộ đội ta giấu ém quân và tiêu diệt địch. Tuy nhiên, bộ đội ta không chỉ chiến đấu với kẻ thù xâm lược mà còn phải đối mặt với một mối nguy hiểm tiềm ẩn khác trong dòng nước: cá sấu. Chính tại căn cứ này, đã có 3 đồng chí hy sinh vì cá sấu tấn công. Hình ảnh các chiến sĩ vừa đánh địch vừa phải chiến đấu với những con cá sấu hung dữ được mô phỏng lại tại Khu di tích mang đến cho người xem những cảm nhận xúc động về tinh thần quả cảm, gan dạ của bộ đội đặc công.

III. Những chiến công vang dội của Đặc công rừng Sác

Nhắc đến bộ đội Đặc công rừng Sác thì không thể không nói đến trận đánh kho xăng Nhà Bè lịch sử. Đây là một trong những chiến công chói lọi nhất, khẳng định khả năng tác chiến xuất sắc của đơn vị.

1. Trận đánh kho xăng Nhà Bè lịch sử: Diễn biến và ý nghĩa

Kho xăng Nhà Bè rộng 14 ha, với 72 bồn chứa xăng dầu, gần một nửa trong số đó có sức chứa hơn 10 triệu lít. Do tầm quan trọng đặc biệt, kho xăng được bảo vệ nghiêm ngặt với 12 lớp rào bao bọc, tường cao 3,5m, cùng mìn gài giữa các lớp rào và các toán lính tuần tiễu liên tục. Bên ngoài, địch còn bố trí chó nghiệp vụ, hệ thống đèn pha, tháp canh và đường tuần tra dày đặc.

Vào 0 giờ 35 phút ngày 3 tháng 12 năm 1973, các chiến sĩ Đặc công rừng Sác đã bí mật đột nhập vào khu vực kho, phân công nhau đặt nhiều quả mìn vào các bồn chứa xăng dầu rồi rút ra an toàn. Một lúc sau, nhiều tiếng nổ lớn vang lên, kho xăng Nhà Bè bùng cháy dữ dội. Vụ cháy kéo dài hơn 12 ngày đêm, gây thiệt hại khoảng 12 triệu USD của đế quốc Mỹ.

Mô hình tái hiện trận đánh kho xăng Nhà Bè đầy ấn tượng

Mô hình trận đánh kho xăng Nhà Bè cũng được tái hiện tại Khu di tích này, giúp người xem cảm nhận rõ hơn về chiến công hiển hách của bộ đội Đặc công rừng Sác. Trận đánh không chỉ gây thiệt hại nặng nề cho địch mà còn làm rung chuyển hậu phương của chúng, thể hiện tài thao lược và tinh thần quả cảm phi thường của quân và dân ta.

IV. Rừng Sác hôm nay: Di sản lịch sử và Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Chiến khu rừng Sác năm xưa, một chiến trường ác liệt, giờ đây đã trở thành một di tích lịch sử quốc gia đầy ý nghĩa. Con đường rừng Sác xưa nằm giữa cánh rừng đước và trà xanh, nay đã được quy hoạch thành con đường du lịch trên quê hương cách mạng Cần Giờ.

Anh Đặng Văn Hiệp, người đã gắn bó gần 20 năm với công tác thuyết minh tại Khu di tích, luôn tự hào truyền tải cảm xúc và những câu chuyện xúc động về các chiến sĩ Đặc công rừng Sác đến đông đảo du khách. Anh chia sẻ: “Khi làm việc có tâm, dành nhiều cảm xúc thì bài thuyết minh mới xúc động và chạm vào trái tim người nghe. Hàng ngày, chúng tôi tiếp đón nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan Khu di tích. Vì thế, người thuyết minh phải nêu cao tinh thần trách nhiệm thì mới hấp dẫn và thu hút khách tham quan”.

Căn cứ cách mạng Rừng Sác được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 2004. Đặc biệt, vào ngày 21 tháng 1 năm 2000, UNESCO đã công nhận rừng Sác là Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ. Với tổng diện tích 75.740 ha, nơi đây sở hữu hệ động thực vật đa dạng, độc đáo điển hình của vùng ngập mặn, được hình thành trên vùng châu thổ rộng lớn của các cửa sông Đồng Nai, sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ. Điều này càng khẳng định giá trị to lớn của rừng Sác, không chỉ về mặt lịch sử mà còn về mặt sinh thái toàn cầu.

Di tích Chiến khu rừng Sác không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về một thời kỳ chiến tranh khốc liệt mà còn là một điểm đến đầy ý nghĩa cho du lịch trải nghiệm và giáo dục lịch sử. Những chiến công và sự hy sinh của Trung đoàn 10 Đặc công rừng Sác sẽ mãi mãi khắc sâu trong tâm trí các thế hệ hôm nay và mai sau, trở thành nguồn cảm hứng bất tận về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam. Khi đến với rừng Sác, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ của hệ sinh thái rừng ngập mặn mà còn được sống lại những trang sử hào hùng, từ đó thêm trân trọng giá trị của hòa bình và độc lập.