Vườn Quốc gia U Minh Thượng Trở Thành Khu Ramsar Quốc Tế Thứ 8 Của Việt Nam

Việt Nam, với những cánh rừng bạt ngàn và hệ sinh thái đa dạng, đã chính thức ghi tên Vườn Quốc gia U Minh Thượng (tỉnh Kiên Giang) vào bản đồ Ramsar thế giới. Sự công nhận này không chỉ là niềm tự hào mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về cam kết của quốc gia trong công tác bảo tồn các giá trị sinh học quan trọng của một khu đất ngập nước đặc biệt – sinh cảnh rừng tràm trên đất than bùn độc đáo, cùng với sự đa dạng các loài thực vật, chim, thú, bò sát và cá.

Việc trở thành một Khu Ramsar Quốc tế mang lại nhiều cơ hội lớn để quảng bá hình ảnh đặc biệt của Vườn Quốc gia U Minh Thượng ra cộng đồng quốc tế, đưa khu rừng này trở thành điểm đến hấp dẫn cho các du khách, đặc biệt là những người yêu thích khám phá du lịch miền tây và ẩm thực miền tây.

I. U Minh Thượng – Khu Ramsar Quốc tế thứ 8 của Việt Nam

Ngày 22 tháng 2 năm 2016, tại Hà Tiên, Kiên Giang, Lễ trao Bằng công nhận khu Ramsar cho Vườn Quốc gia (VQG) U Minh Thượng đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, Bộ Tài Nguyên và Môi trường cùng WWF-Việt Nam tổ chức. VQG U Minh Thượng chính thức trở thành khu Ramsar thứ 8 của Việt Nam và thứ 2228 của thế giới.

Công ước Ramsar là Công ước Quốc tế về bảo tồn và sử dụng hợp lý các vùng đất ngập nước, công nhận các chức năng sinh thái nền tảng và các giá trị giải trí, khoa học, văn hóa và kinh tế của các sinh cảnh này. Việc được công nhận là khu Ramsar có ý nghĩa đặc biệt, khẳng định giá trị đa dạng sinh học vượt trội của khu vực này.

Đầm lầy đồng cỏ ngập nước theo mùa lẫn tràm tại VQG U Minh Thượng

II. Tầm quan trọng sinh thái và vai trò chống Biến đổi khí hậu

Hệ sinh thái đầm lầy ngập nước với thảm thực vật thủy sinh tại VQG U Minh Thượng được xem là tiêu biểu của vùng đầm lầy đất than bùn. Đây là một trong số ít nơi còn tồn tại đất than bùn ở Nam Bộ nói riêng và của Việt Nam nói chung.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang phải chịu tác động của biến đổi khí hậu, vùng đầm lầy than bùn lại có ý nghĩa lớn trong việc giảm nhẹ nguy cơ này. Các vùng đất than bùn có khả năng lưu trữ và tích tụ CO2 cao hơn hẳn các loại đất khác, đóng vai trò như một “bể chứa carbon” tự nhiên.

III. Cơ hội và Thách thức trong công tác bảo tồn

Bên cạnh những cơ hội trong việc quảng bá du lịch sinh thái và tìm kiếm tài trợ để triển khai các chiến lược quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng, VQG U Minh Thượng cũng đối mặt với nhiều thách thức mới.

Đầu tiên là việc tăng cường năng lực cho cán bộ để quản lý có hiệu quả khu cảnh quan có tầm quan trọng quốc tế này. Sự hợp tác, hỗ trợ của cộng đồng quốc tế trong nghiên cứu, bảo tồn và sử dụng bền vững hệ sinh thái này là rất cần thiết.

Tê Tê Java – một trong những loài động vật quý hiếm tại VQG U Minh Thượng

Ngoài ra, theo Ông Phạm Quốc Dân, Phó Giám đốc VQG U Minh Thượng, cần nghiên cứu các biện pháp ngăn ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực do các hoạt động phát triển kinh tế xã hội ở xung quanh Vườn.

Đồng thời, việc giải quyết các mâu thuẫn giữa người dân và Ban quản lý VQG trong việc bảo tồn và sử dụng khôn khéo nguồn tài nguyên đất ngập nước cũng là một vấn đề then chốt. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định để bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá tại chính nơi sinh sống của họ.

Hình ảnh Măng Đoi trong khu bảo tồn tại Kiên Giang

Từ năm 2009, WWF-Việt Nam đã giới thiệu các mô hình cộng đồng sử dụng bền vững tài nguyên ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long nhằm hỗ trợ sinh kế cho người dân, qua đó giảm các hoạt động xâm nhập trái phép vào rừng.

Khỉ trên đường Hồ Hoa Mai trong VQG U Minh Thượng

IV. Nỗ lực hợp tác và Kế hoạch tương lai

Tiến sĩ Văn Ngọc Thịnh, Giám đốc Quốc gia WWF-Việt Nam, cho biết WWF sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước và VQG U Minh Thượng kêu gọi các tài trợ về tài chính và kỹ thuật. Mục tiêu là triển khai các chương trình bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi vùng đầm lầy than bùn U Minh, phát triển bền vững du lịch sinh thái bên trong và xung quanh Vườn.

Bà Huỳnh Thị Mai, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học, cũng thông báo về kế hoạch mở rộng mạng lưới bảo tồn. Cục Bảo tồn Đa dạng sinh học sẽ phối hợp với WWF-Việt Nam, IUCN Việt Nam và VQG U Minh Hạ xây dựng hồ sơ đề cử lên Ban thư ký Công ước Ramsar để công nhận khu Ramsar cho VQG U Minh Hạ. Việc này nhằm hình thành mạng lưới các khu Ramsar Việt Nam, đẩy mạnh công tác bảo tồn các vùng đất ngập nước quan trọng của quốc gia, nối tiếp thành công của Vườn Quốc gia U Minh Thượng, Tràm Chim, Cà Mau và Láng Sen.

Kết luận:

Sự công nhận Vườn Quốc gia U Minh Thượng là Khu Ramsar quốc tế đã mở ra một kỷ nguyên mới cho công tác bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Kiên Giang và vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Đây là bước tiến quan trọng, đòi hỏi sự chung tay của chính quyền, cộng đồng địa phương và các tổ chức quốc tế để bảo vệ khu rừng tràm quý giá, đồng thời khai thác khôn khéo tiềm năng của khu đất ngập nước mang tầm cỡ toàn cầu này. Độc giả yêu thiên nhiên và mong muốn khám phá Việt Nam theo cách bền vững không nên bỏ lỡ điểm đến độc đáo này trong hành trình sắp tới.